<span class="vcard">Данияр НАУРЫЗ</span>
Данияр НАУРЫЗ

Орысшыл тілмаштар

Биыл тәуелсіздігімізге 20 жыл толса да, кіріптарлықтың талай нышандардан арылмай тұрмыз. Павлодар, Петропавловск
пен Уйгур ауданға қазақи атауларды қоймай, жалтақтап қалдық. Солтүстік Қазақстандағы темір жолдың бір бөлігі әлі күнге дейін ресейліктердің қарамағында. Шаруашылық пен саяси
бодандықпен қатар, рухани басыбайлылық та орын алуда. Мысалы, шетел тілдерден аударғанда, тікелей байланыстарды орнатпай көбінесе орыс тіліне жүгініп отырмыз. Тәржімелеу саламызда ұшқалақ түрік
сериалдардан бастап, күрделі ғылыми ұғымдарға дейін баяғы Кремль ағайындарды еліктеудеміз.

 

Расиянские грамотеи


Быстродействующие ЭВМ распространены повсеместно. Всемирная паутина опутала планету. Но, несмотря на
доступность этих средств передачи и обработки информации, приходится часто сталкиваться с ошибками в газетах, журналах, словарях и энциклопедиях. Например, «Географический энциклопедический словарь»,
выпущенный Научным издательством «Большая Российская энциклопедия» (Москва) в 2003 году, пестрит неточностями. Согласно этой книге, длина железных дорог Германии составляет 80,300 километров. Однако,
на самом деле, протяженность немецких железных дорог равна 41,896 километрам
(http://www.exchangerate.com/statistics-data/railways/What-is-the-total-route-length-of-railways-of-Germany.html).

Латиницаның машақаты

Істемегені осы еді! Әлемдегі жетекші тілдердің қатарына әлі қосылмаған ана тілімізге қарсы аларман әкімсымақтар мен
дүмше лингвисттер бәле бағып тұр. Соңғы жетпіс жыл ішінде, кириллицамен жазылған қазақ тіліндегі әдеби мен ғылыми қоры қалыптасқан. Халқымыздың басым көпшілігі осындай әліпбиге дағдыланған. Енді,
бүйректен сирақ шығарып латиницаға көшсек, мыңдаған кітаптарды кириллицадан аударуға тура келеді. Оқушылардың шақадай басы шарадай болмақ. Ал, осындай өзгеріс «Атамұра»-ның қалтасын тығындайды,
Құл-Мұхаммедтің сыбайластарды мәз етпек. «Мырқымбай» немесе «Myrqymbay» жазасың ба, бәрібір баяғы қалпында қаласың.

Опережая гениев

Замечательный казахский режиссер Абдулла
Карсакбаев (Абдолла Қарсақбаев, 1926 — 1983) снял немало чудесных фильмов для детей и юношества. Особняком в его творчестве стоит трогательная лента о деревенском мальчике
«Меня зовут Кожá» («Менің атым Қожа», Казахфильм,1963), удостоенная премии Международного кинофестиваля для молодежи …

How Hollywood Borrowed from Soviet Movies

I don’t know for sure, whether it was deliberate plagiarism or simply another instance of coincidence,
when Hollywood filmmakers imitated scenes from some Soviet movies.

«Илья Муромец» (Ilya Muromets, directed by Alexander Ptushko, produced by Mosfilm Studios, 1956) is an epic fantasy about Russian folk hero
of the same …

Грозныйдағы пұтқа табынушылар

Өз басым діни апиыннан аулақ жүрсем де, бұл саладағы жағдайды қадағалап тұрмын. Өткен аптада, Шешенстанның астанасы
Грозный қаласында қазіргі заманның талаптарына сай «Ахмат-Арена» стадионның салтанатты ашу рәсімі өтті. Әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған жұлдыздар арасында аргентиналық былғары доптың майталманы
Диего Марадона да ғажайып кешіне қатысқан. Оның құрметіне, шешендер билбордті орналастырды. Ағылшын тіліндегі жазуы былай аударылады: «Марадона – миллиондардың пұты».

born-2b-free.livejournal.com

И о Машкевиче




Евразиец по форме, но не по содержанию. Нельзя назвать всечеловеком деятеля,
который заявил в интервью журналу «Алеф»: «
Мне очень грустно, что порой мусульман воспринимают как некий единый «арабский мир». По моему глубокому убеждению, тот
самый «арабский мир»
это меньшая, и может быть, отнюдь не лучшая часть мусульманского
мира!

Curious Moments of Interpretation


Soviet filmmakers made several excellent movies, based on works of Mark Twain and O. Henry.
Wonderful television films «Приключения Тома Сойера и Гекльберри Финна» (The Adventures of Tom Sawyer and Huckleberry Finn, 1981, directed by Stanislav Govorukhin) and «Трест, который лопнул» (The
Trust That Has Burst, 1982, directed by Alexander Pavlovsky), released by Odessa Film Studios (Ukraine), have enjoyed huge success among Soviet and post-Soviet audiences.

But, as in any big …

Димаш ака

Байқап қарасам, қазақ қаламгерлердің дені Динмухамед Кунаевті қолпаштаудан жалықпайды. Әрине, бұл тарихи
кейіпкердің біраз жетістіктер де жоқ емес. Алайда, оның басты кемшіліктер жиі аталмайды. Осы олқылықтың орнын толтыру ниетпен, біршама ой-пікірлерімді талқыға салуға жөн санадым.

Ұйғыр мектепте тәлім алған Димаш ака, XIX ғасырдың соңында Шыңжаңнан
Жетісуге қашқан ұйғыр босқындар ұрпақтарына мүмкіндігінше қолайлы жағдайды жасады. Мысалы, 1981 жылы «Год дракона» көркем киносы «Қазақфильм»-де түсірілген. Бұл киноның басты тақырыбы –

Шабыты тұсауланған көркемдеушілер

Жетінші сәуірде режиссер Рүстем Әбдіраштың «Балалық шағымның аспаны»атты фильмі тұңғыш рет көрермен қауымға ұсынылған. Белгілі бір қайраткерге
арналған, бұл кинематографиялық шығарманың осал тұстар мен артықшылықтар туралы басқа адамдар пікір айтсын. Мені қызықтырып әкеткен жағдайы – осы фильмнің ресми афишасы (жарқағаз). Бұл афишаны
алғашқы рет көзімен шалып қалғанда, бірден Роджерс пен Хаммерштейнның әйгілі киномюзикл
«The Sound of
Music»
(«Саз әуендері», 1965, режиссер Роберт Уайз) есіме

Рискованные вирши Алжаса

Замечательный поэт Олжас Сулейменов сделал немало для становления казахской культуры в 1960-80-е годы.
Его самобытная поэзия представляет собой сплав древних традиций и технократических тенденций. Исследования в области языкознания, злободневная публицистика и общественная деятельность обеспечили ему
особое место среди представителей отечественной интеллигенции. Однако зачастую его произведения создавались в угоду конъюнктуры того или иного исторического периода.

Приведу некоторые противоречивые моменты. В стихотворении «Сентиментальный мулла Рахметулла» (1973 год)
Сулейменов пишет: «Так свинина …

«Lame Onager»

Genghis Khan’s hordes invade Kazakh steppes. His son goes hunting for onagers (wild donkeys). He manages to strike
down a foal, but its mother kills him in revenge. No one dares to inform Genghis Khan about the tragic event, because the Mongolian Emperor has promised to fill up with lead
the throat of one, who would announce bad news to him. Only a Kazakh musician summons up courage to tell the truth to the formidable ruler with the help of dombra

“Why a Swallow Has a Tail of Two Ends?”

Award-winning Kazakhfilm Studios animation, released in 1967, based on a Kazakh fairy tale. Directed by Amen Khaidarov, music by Nurgisa Tlendiev.

www.np.kz

The Stalingrad Battle’s participant Amen Khaidarov in 2009

Old and sick Dragon desperately needs a cure for his disease. Cunning Fox tells him that the best way to restore his
health is to drink sweet blood. Then, …

Өлшеусіз қонақжайлықтың кесірі

Президент Сухарто Индонезияны 32 жыл бойы басқарды. Оның «Жаңа тәртіп» деп аталатын саясаттың шеңберінде, ұлты қытай индонезиялық кәсіпкерлер мемлекет тарапынан ірі тапсырыстарға қол жеткізді. Халқының
саны
200 миллионнан асатын Индонезияда, қытайлықтардың үлесі
бір-ақ процент. Алайда, Сухарто жергілікті қытайлықтарға оң көзқарасты танытып, оларды мөлшерден тыс байытты. 1998 жылы, диктатор тақтан тайды. Нәтижесінде, тұрмыс-тіршілігі онша емес байырғы халық
пен қытай диаспора арасында бірнеше қақтығыстар …

Борис Урланис. “Берегите мужчин!”

Знаковая статья советского демографа Бориса Цезаревича Урланиса “Берегите мужчин!”, опубликованная в “Литературной газете” 24 июля 1968
года.

www.demography.ru

Please, support this blog. Push DONATE button at www.daniyar.info. Thank you!

Suum Cuique

Today, English is the leading international language. Well, it is not as musically sweet as Italian. It also doesn’t possess the exotic richness of Chinese. English-speaking thinkers haven’t composed treaties, comparable to the ones by German-speaking philosophers. However, its undisputable status of the worldwide lingua franca definitely has certain deep-rooted causes. You might win a lottery, but the global dominance can’t be achieved by chance.

Фильм “Набат”

Советский фильм «Набат», снятый для служебного пользования в 1983 году. В этой малоизвестной и труднодоступной ленте, повествующей о борьбе с терроризмом в гражданской авиации, принимали участие известные артисты: Наталья Варлей, Вадим Захарченко, Петр Вельяминов, каратист Тадеуш Касьянов и другие.

Алыстан арбалағанша…

Шетелден келген делдал-кеңесшілердің шұбатылған легі қазақ қоғамның өміріне елеулі әсер етті. Болгариялық
Александр Миртчев хан қасында қарашы емей немене?! Қапқаздық Эдгар Салдузи жақында ғана сауда-саттық саламыздағы шонжарлардың бірі болғаны жасырын емес. Америқандық Джеймс Гиффен Қазақстандағы
мұнай мен газ өнеркәсіптің тізгіні ұстағаны есіңізде шығар. Өткен аптада, ресейлік іскер Игорь Егармин Мәскеуде ұсталып, басты жаңалықтардың кейіпкерге айналды. Үрейлі Рақат Әлиевтің қолшоқпары
саналатын Егармин, еліміздегі жарнамадан бастап қант өндіріске дейін ірі жоспар-жобаларды жіті қадағалады, су доп федерациямыздың құрметті президенті болған.

PREJUDICED RESEARCHER

Browsing through the James Trefil’s The Nature of Science, published by Houghton Mifflin
Company in 2003,
gives an intellectual pleasure for the most of the time. Its wide scope of
scientific inquiry, limpid definitions of complex problems are indeed praiseworthy. However, the book usually passes over in silence great scientists outside Europe and North America. The author
has managed to …

“ПИНЯ ИЗ ЖМЕРИНКИ”

27 октября 2010 года я впервые в интернете разместил здесь полный текст легендарного фельетона Василия Ивановича Ардаматского “Пиня
из Жмеринки”, опубликованный в журнале “Крокодил” 20 марта 1953 года. Спустя некоторое время сей фельетон загадочным образом исчез с моего блога. Видимо, у кого-то из националистов не выдержали
нервы и был совершен постыдный акт самовольной цензуры. Но я снова выставляю утерянный выпуск на всеобщее обозрение!

Передо мной лежит куча документов. …